agrotourcrete.gr
GreekEnglish (United Kingdom)
Login Register

Άγρια χόρτα

Άγρια χόρτα

Τι διαφορετικό θα μπορούσε να έχει το διαιτολόγιο του κρητικού λαού εκτός από το «τρώμε ότι πέμπει (στέλνει) ο Θεός...»

Το μάζεμα των χόρτων από τους αγρούς ήταν και είναι δουλειά των γυναικών, όπως συνέβαινε και στα νεώτερα χρόνια. Συνήθως με τα χόρτα αυτά παρασκεύαζαν σαλάτες οι οποίες συνόδευαν το καθημερινό φαγητό. Ότι υπήρχε διαθέσιμο στη φύση το έτρωγαν και η γυναίκα – στην οποία στηρίζεται ο πολιτισμός μας – ήταν εκείνη που δουλεύοντας ασταμάτητα 365 μέρες τον χρόνο, δημιούργησε αυτό που λέμε Κρητική κουζίνα. Δηλαδή ήταν αυτή η οποία επινόησε τα διάφορα φαγητά, παντρεύοντας πολλές φορές διαφορετικά μεταξύ τους τρόφιμα, διαφορετικά χόρτα ή παντρεύοντας το κρέας με τα χόρτα, το ψάρι με τα χόρτα, ώστε να δημιουργηθεί η ποσότητα που ήταν απαραίτητη για την διατροφή της οικογένειας… Όπως συμβαίνει με όλα τα χόρτα της Κρήτης, η παρασκευή της σαλάτας εξαρτάται από τις τοπικές ιδιαιτερότητες και από τη φαντασία της κάθε νοικοκυράς.

Μόλοχος: Τρώγεται βραστή ή και τηγανητή (μετά το βράσιμο) ως "σφουγγάτο" με αυγά. Ακόμη και η τσουκνίδα, που καταναλωνόταν κατά την αρχαιότητα και τη βυζαντινή εποχή, τρώγεται ακόμα και σήμερα στην Κρήτη, παρά το ότι και μόνον η επαφή του φυτού με το ανθρώπινο δέρμα προκαλεί ερεθισμό και κνησμό. Στο Μυλοπόταμο τρώγονται οι τρυφεροί βλαστοί της τσουκνίδας ως "σφουγγάτο" αλλά και "γιαχνί" και είναι νοστιμότατοι. 

Άλλα χόρτα που παραμένουν βρώσιμα στη σημερινή Κρήτη είναι τα λάπαθα, τα βλίτα.  


Αγριοζοχός

Ο αγριοζοχός (Urospermum picroides) ανήκει στην ίδια οικογένεια με το ζοχό. Θεωρείται γενικά ζιζάνιο, γιατί παρεμποδίζει τις καλλιέργειες. Η γεύση του είναι πικρή, απαλύνεται όμως με τη χρήση λεμονιού. Ο αγριοζοχός μπαίνει σε σαλάτες μαζί με άλλα χόρτα ή σε χορτόπιτες.


Το ραδίκιο (Cichorium intibus). 

"Αν κάμω άχι πρέπει μου κι αν κλαίω έχω δίκιο, γιατί 'καμες το χείλι μου πικρό σαν το ροδίκιο" 

Θεωρείται εκλεκτή τροφή στην Κρήτη αν και δύσκολο στο να την μαζέψεις. Εξαιρετικό για ζεστή σαλάτα ενώ ωμό τρώγεται πάντα με ξύδι λόγω της πικρής του γεύσης. 


Η αγαλατσίδα (Reichardia picroides). 

Είναι η "γαλακτίτις" των βυζαντινών, η "γαλακτίδα" του Mεσαίωνα, η γαλατσίδα ή αγαλατσίδα της σημερινής Κρήτης. Παρετυμολoγικά συνδέθηκε με το γάλα και συχνά την κατανάλωναν οι θηλάζουσες μητέρες, πιστεύοντας ότι τις υποβοηθούσε να "κατεβάσουν γάλα. Η γεύση της είναι υπόγλυκη. Τρώγεται σε σαλάτες κρύες, ωμή, είτε σε ζεστές βρασμένη. 


Η γλιστρίδα (Portulaca Oleracia). 

Καλλιεργήσιμη στην Κρήτη, αποτελεί σπουδαίο σαλατικό της θερινής περιόδου. Συνήθως οι σαλάτες που γίνονται με ωμή γλιστρίδα είναι πολύ νόστιμες. Σύμφωνα με νεώτερες έρευνες η υψηλή περιεκτικότητά της σε λιπαρές ουσίες που καταπολεμούν τη χοληστερίνη καθιστά τη γλιστρίδα άριστη και υγιεινή τροφή.


Οι παπούλες ή ψαρές ή καμπυλιές (Lathyrus ochrus). 

Καλλιεργήσιμο λαχανικό που χρησιμοποιείται κυρίως ως σαλατικό, και σχεδόν πάντα, ωμό. Η γεύση του είναι υπόπικρη. Τρώγεται με λάδι και ξύδι, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις αλατίζεται και δεν λαδώνεται (κατά τις νηστίσιμες ημέρες που δεν επιτρέπεται η κατανάλωση ελαίου). Σε πολλές περιοχές της Κρήτης συνοδεύει, μαζί με την επίσης ωμή αγκινάρα, την τσικουδιά στις παρέες της Κρήτης.


Το σταμναγκάθι (Cichοrium Spinosun). 

Υπάρχει ένα χόρτο που έχει μια υπέροχη πικράδα μαζί με μια ελαφριά γλυκύτητα, που δεν μοιάζει με κανένα άλλο και είναι σήμα κατατεθέν της κρητικής κουζίνας. Είναι το περιβόητο σταμναγκάθι, που τα τελευταία χρόνια έχει κουρσέψει όλα τα γκουρμέ εστιατόρια της Ελλάδας -και όχι μόνο- ανακηρύσσοντας εαυτόν ως χόρτο απαραίτητο σε κάθε γαστρονομική αναζήτηση.

Το σταμναγκάθι είναι άγριο χόρτο που έχει μια πικρή ευχάριστη γεύση που δεν μοιάζει σε γεύση με τα άλλα άγρια χόρτα και είναι απαραίτητα σε κάθε υγιεινή διατροφή. Το σταμναγκάθι φύεται μόνο στην Κρήτη. Κυρίως αυτό που φυτρώνει στα παράλια είναι (λόγω αλατιού) και νοστιμότερο. Θα το βρούμε και στην ορεινή ζώνη, της Κρήτης, ανάμεσα σε βράχους, με τη χαρακτηριστική αγκαθωτή ταξιανθία του.

Στην επιστημονική του ονομασία, το σταμναγκάθι λέγεται Cichorium Spinosum και όσον αφορά τη λεκτική συνύπαρξη της στάμνας με το αγκάθι, λέγεται ότι ευθύνεται μια παλιά συνήθεια των Κρητικών να καλύπτουν με αυτά τα χόρτα τα στόμια των σταμνών με το νερό, για να εμποδίζονται τα μαμούνια και τα έντομα να κάνουν... βουτιές στο πόσιμο χρυσάφι.

Ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των άγριων ραδικιών και το όνομά του σημαίνει ότι μιλάμε για έναν μικρό αγκαθωτό θάμνο. Τόσο αγκαθωτό όσο να κάνει απλώς δύσκολη τη ζωή των Κρητικών, που αποφασίζουν ν' ασχοληθούν μαζί του.

Γίνεται μαγειρευτό με αρνί ή κατσίκι, βραστό ή ωμό σαλάτα, με αγνό παρθένο ελαιόλαδο και λεμόνι ή ξύδι.

Είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, ωμέγα 3 λιπαρά και πολλά άλλα θρεπτικά συστατικά, που ωφελούν την υγεία.

Θεωρείται φάρμακο για πολλές παθήσεις και συστήνεται για τις αντισηπτικές αλλά και τις αντιρρευματικές του ιδιότητες. Μετά τη Γερμανική κατοχή που σε όλη την Ελλάδα ο κόσμος πέθαινε από την πείνα, οι επιστήμονες έμειναν έκπληκτοι όταν ανακάλυψαν ότι οι Κρητικοί ήταν υγιείς και επιβίωσαν χάρη στα χόρτα που έτρωγαν.

Την άνοιξη είναι τρυφερά αλλά τα αγκάθια που έχουν τα καθιστούν δύσκολα στο μάζεμα. Το σταμναγκάθι δύσκολα καλλιεργείται και παράγει γνήσιο σταμναγκάθι μόνο για 2 - 3 χρόνια.  Μετά την περίοδο αυτή το σταμναγκάθι μετατρέπεται σε ραδίκια.  Κατά το καλοκαίρι τα αγκάθια τους γίνονται πολύ αιχμηρά που ούτε τα κατσίκια δεν τα πλησιάζουν.

Είσοδος ΜελώνΚαταχωρηθείτε, Δημιουργία Λογαριασμού

enodia banner

Καταχωρήστε Αγροτουριστικό Κατάλυμα ή Ξενώνα

Εκδρομές - Αποδράσεις

Κρητών Βίος

harvest Διόνυσος: ο θεός του αμπελιού και του κρασιού. Γιος του Δία και της Σεμέλης. Ο μύθος λέει πως η Σεμέλη ήταν πολύ όμορφη και ο Δίας την αγάπησε και...
wedding-in-crete Συνήθως οι νέοι και οι νέες της Κρήτης παντρεύονται με αγάπη και αν δεν το εγκρίνει ο πεθερός και η πεθερά, το ζευγάρι «κλέβεται», δηλαδή ο γαμπρός...

Κρήσσα Γη

climbingΑνάμεσα στα πιο ψηλά βουνά της Ελλάδας, η Κρήτη προσφέρει μοναδικά μέρη που ενδείκνυνται για αναρρίχηση. Τα βουνά και τα φαράγγια που υπάρχουν στο...
spilaiaΈνα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της κρητικής γης είναι η ύπαρξη πολλών σπηλαίων, που σχηματίσθηκαν λόγω της μακραίωνης διεργασίας του νερού πάνω στα...

Κρητών Γεύσεις

traditional-pasta Τα ζυμαρικά χαίρουν ιδιαίτερης εκτίμησης Κρητικό στο τραπέζι. Φτιάχνονται στο κάθε νοικοκυριό με αγνά παραδοσιακά υλικά. Σταρένιο αλεύρι, γάλα πρόβειο...
raisins Το αμπέλι είναι από τα πιο αρχαία φυτά τα οποία καλλιεργεί ο άνθρωπος. Εχουν γραφεί και λεχθεί πάρα πολλά για τις ευεργετικές ιδιότητες και την αξία που...