Συνήθως οι νέοι και οι νέες της Κρήτης παντρεύονται με αγάπη και αν δεν το εγκρίνει ο πεθερός και η πεθερά, το ζευγάρι «κλέβεται», δηλαδή ο γαμπρός παίρνει τη νύφη και φεύγουν σε άγνωστο μέρος.

Ο αρραβώνας  γίνεται σε στενό οικογενειακό κύκλο με φαγοπότι και  μαντινάδες, όπως:

Μερικές μέρες πριν από το γάμο, ο πατέρας της νύφης και του γαμπρού στέλνουν κάποιο, τον λεγόμενο «καλεστή», για να ανακοινώνει σε συγγενείς και φίλους την ημερομηνία και τον ιερό ναό που θα τελεστεί ο γάμος και συνάμα να τους προσκαλέσει για το μυστήριο. Σήμερα  αντί του καλεστή, έχουμε τα προσκλητήρια του γάμου.

Καλούνται απαραίτητα όλοι οι συγγενείς μέχρι δεύτερα ξαδέλφια, όλοι οι γείτονες , όλοι οι φίλοι και όλες οι αρχές (πρόεδρος, δήμαρχος, αστυνόμος κ.τ.λ.). Αν υπάρχει έριδα μεταξύ της οικογένειας του γαμπρού ή της νύμφης με κάποιον από τους καλεσμένους, γίνεται συμφιλίωση (ανακωχή, δηλαδή κάτι ως η «Ολυμπιακή εκεχειρία»). Άρχοντας θεωρείται εκείνος ο πατέρας που έχει την δυνατότητα να καλέσει  στο γάμο του παιδιού του όλο το χωριό και όλες τις αρχές.

Μέχρι την ημέρα του μυστηρίου οι συγγενείς και οι φίλοι στέλνουν δώρα, τα λεγόμενα "κανίσκια",  στους γονείς που παντρεύουν τα παιδιά τους, που συνήθως είναι ένα καλάθι με λάδι, τυρί, κρασί και πατάτες, με  σκοπό να τους βοηθήσουν να κάνουν ένα πλούσιο γάμο, ένα γάμο που να μη λείπει τίποτα. 

Όταν οι καλεσμένοι φέρουν τα δικά τους δώρα στο σπίτι που θα μείνει το νέο ζευγάρι,  τους προσφέρεται κρητικό κέρασμα, δηλαδή  καρύδια, αμύγδαλα, νόστιμες σπιτικές δίπλες με μέλι (ξεροτήγανα), τσικουδιά  ή κρασί κ.α.

Την ημέρα του γάμου στο σπίτι της νύφης μαζεύονται οι κοπελιές την Παρασκευή προ του γάμου και κατασταίνουν (ετοιμάζουν) τα προικιά της νύφης. Τα προικιά ή προυκιά είναι τα διάφορα κινητά περιουσιακά στοιχεία και κυρίως τα υφαντά, τα κεντήματα, τα πλεκτά κλπ. Στη συνέχεια τα προικιά μεταφέρονται με πομπή, συνοδεία μουσικών,  στο σπίτι που πρόκειται να στεγάσει τους νεόνυμφους, για να περάσουν όλοι οι χωριανοί και να τα δουν. Εκεί  η νύφη με τις φίλες της στολίζει και το κρεβάτι όπου θα κοιμηθεί με το γαμπρό.

Την Κυριακή, δηλαδή την ημέρα του γάμου, και πριν ξεκινήσουν η νύφη και ο γαμπρός για την εκκλησία προκειμένου να γίνει το μυστήριο γίνεται και το στόλισμα της νύφης από τις φίλες της, καθώς και το ξύρισμα – στόλισμα του γαμπρού από τους φίλους του.

Αν η νύφη είναι από άλλο χωριό ή από απομεμακρυσμένη γειτονιά, γίνεται το λεγόμενο «ψίκι». Δηλαδή νέοι φεύγουν από το σπίτι του γαμπρού με άλογα ή ημίονους. Συναγωνιζόμενοι ως τις ιπποδρομίες, και πάνε στο σπίτι της νύφης προκειμένου να της ανακοινώσουν το ευχάριστο νέο, δηλαδή ότι ο γαμπρός δεν αθέτησε την υπόσχεσή του για γάμο, καθώς και ότι έρχεται σε λίγο μαζί με τους καλεσμένους του, για να γίνει ο γάμος. Στη συνέχεια ο νικητής με το άλογό του πάει μπροστά και οδηγεί τη νύφη με την πομπή των μεταφορικών μέσων στην εκκλησία όπου θα γίνει ο γάμος. Αν η νύφη είναι από το ίδιο χωριό με το γαμπρό, ο γαμπρός με τον κουμπάρο και τους καλεσμένους πάνε με πομπή στο σπίτι της νύφης, για να την πάρουν και να την οδηγήσουν στην εκκλησία.  

Μετά μπαίνει ο γαμπρός μέσα στο σπίτι με μια ανθοδέσμη από τριαντάφυλλα και αφού χαιρετά και φιλά το χέρι των γονιών της νύφης, παίρνει την ευχή τους,  ζητά το χέρι της νύφης, για να την οδηγήσει στην εκκλησία. Η νύφη, ύστερα από κάλεσμα των γονιών της, βγαίνει από το ιδιαίτερο δωμάτιο της και δίνει το χέρι της στο γαμπρό και παράλληλα του δίδει ένα γλυκό ερωτικό φιλί. Εκείνη τη στιγμή ο πατέρας της νύφης ρίχνει και αυτός τρεις μπαλοθιές με το όπλο που προστάτευε την κόρη του όλα αυτά τα χρόνια. Αυτές σημαίνουν ότι φεύγει η κοπέλα από την αγκαλιά του πατέρα και πλέον υπεύθυνος για αυτή είναι ο γαμπρός. Με αυτόν τον τρόπο αποχαιρετά ο πατέρας την κόρη του…  Ακολούθως το χτύπημα της καμπάνας ειδοποιεί τους μελλόνυμφους πως πρέπει να κατευθυνθούν προς την εκκλησία. Τότε ακούγονται πολλές μαντινάδες, όπως η εξής:

Σήκω κι αποχαιρέτισε, νύφη, την εδικολογιά σου,

Στη τελετή μέσα στην εκκλησία, αν η νύφη πατήσει το γαμπρό στο πόδι (κατά τη στιγμή που λέει ο παπάς «η δε γυνή να φοβείται τον άντρα», που η πραγματική ερμηνεία του είναι «η δε γυνή να σέβεται τον άνδρα»), ο γαμπρός έχει δικαίωμα να «σχολάσει» το γάμο. Μόλις φτάσουν εκεί ο γαμπρός  χαράζει ένα σταυρό στη πόρτα και η νύφη χύνει μέλι στην είσοδο και σπάει ένα ρόδι, για να γίνει ο γάμος γλυκός σαν το μέλι και καρπερός σαν το ρόδι. Παράλληλα οι πατεράδες και ιδιαίτερα του γαμπρού από χαρά ρίχνουν τουφεκιές. 

Μετά τα τελετουργικά του γάμου που είδαμε πιο πριν ακολουθεί τρικούβερτο γλέντι σε κάποια πλατεία ή σε κάποιο άλλο ανοικτό χώρο (οικόπεδο ή κοσμικό κέντρο). Το γλέντι ξενικά με άφθονα φαγητά, ποτά και κρητικά εδέσματα στρωμένα πάνω σε τάβλες και συνεχίζεται με χορό μέχρι πρωίας. Τα φαγητά του γάμου είναι κυρίως βραστό αρνί ή γίδα, πιλάφι ή μακαρόνια με ανθότυρο, γουρουνόπουλο ψητό  κ.α. Στα γλέντα αυτιά ακούγονται πολλές μαντινάδες, όπως οι εξης:

Την επόμενη Κυριακή από το γάμο, γίνονταν ο αντίγαμος. Συνήθως στο σπίτι της νύφης μαζευόταν όλοι οι γνωστοί, φίλοι και όσοι βοήθησαν στις ετοιμασίες του γάμου. Σκοπός είναι να δείξει η νύφη τα «προικιά» της, να ευχαριστήσει τον κόσμο και να γιορτάσουν για άλλη μια φορά το χαρμόσυνο αυτό γεγονός με πολύ κρασί και ρακί. 

Και στα δικά σας….